Geleneksel kölelik, insanın veya insanların hareket özgürlüğünün kısıtlanması ve yasal hakların kaybı temeline dayalı olarak tanımlanmaktadır. Kölelerin mal, mülk olması gibi alınıp satılması yanında zorunlu çalıştırma ve cinsel kölelik gibi farklı formlarda en eski günlerden beri yaygın bir kurum olmuştur. Köleliğin öyküsü ekonomik koşullar, sosyal normlar, siyasi gündemler ve hatta teknolojik gelişmeler tarafından yönlendirildiği için dinamik bir öyküdür. Bazı kölelik hikâyeleri ekonomik ihtiyaçlar ve insan kaynaklarına olan ihtiyaçlar ile ilişkilendirilirken bazıları da inşa ettikleri piramitler, savaştıkları savaşlar veya hasat ettikleri pamuk ile birlikte anlatılmaktadır. Kültürel inançlar ve sosyal normlar da çoğu zaman kölelik kurumunu güçlendirmeye hizmet etmiştir. Bu inançlar ve normlar kölelerin ırk, din veya etnik kökenine göre belirli grupların köleleştirilmesini normal ve gerekli hale getirmiştir. Bugün, birçok kişi geleneksel köleliğin sona erdiğini söylese de zihinsel kölelik bir öncekinden daha tehlikeli biçimde onun yerini almıştır. Bu açıdan bakıldığında köleliğin sona erdiğini söylemek mümkün değildir. Geleneksel kölelik zihinsel, fiziksel, duygusal, ruhsal, sosyal, kültürel, akademik, teknolojik alanlarda devam etmektedir. Bu bakımdan günümüz köleliği belirli bir bölge veya toplum için değil dünyadaki tüm insanlar için de geçerli bir olgu haline gelmiştir. Bu yeni kölelik formunun önceki yüzyıllardaki geleneksel kölelikten çok daha tehlikeli olduğunu söyleyebiliriz. Zira bir insanın sorunu olduğu halde bu sorunun farkında bile olmaması elbette onun için çok daha tehlikeli olacaktır. Günümüz kölelik formu zihinsel kölelik olduğu için birçok insan bu modern köleliğin boyunduruğu altında olduğunun farkında bile değildir. Zihniyet köleliği modern sömürgecilerin uyguladığı bir kölelik türüdür. Bu kölelik beyin yıkama işlemi ile başlar. Beyni yıkanan bir insan veya toplum, öncelikle özgüven kaybına maruz kalır ve aşağılık kompleksi oluşturur. Bu aşamadan sonra kendi kültürünü, geleneğini, giyimini, yeme ve içme alışkanlıklarını, kimliğini, bilim ve teknoloji anlayış ve düzeyini yetersiz ve artık çok geride kalmış, çağdaşlığa hiç yakışmayan özellikler olarak görmeye başlar. Türk Malı yerine Japon Malı, ABD patentli, İsviçre onaylı ürünleri tercih etmeye başlar. Benzer kalitede ve hatta daha yüksek kalitede olan kendi ürünleri yerine aslına daha düşük kaliteli ürünleri yurt dışından ithal etmek için harcama yapar. En son aşamada kendine ait hiçbir şeyi beğenmez hale gelir, sürekli eleştirir ve biran önce ülkesi dışına çıkmak için çaba göstermeye başlar. Zihniyet köleliği sömürgecilerin uyguladığı bir proje sonucunda kasıtlı olarak bir kölelik biçimidir. Ancak günümüz köleliğinin başka formları da var. Zorla çalıştırma, borç köleliği, zorla evlendirme, insan ticareti bu formlardan bazılarıdır. Bu kölelik formlarında tehdit, şiddet, zorlama, aldatma ve güç istismarı araç olarak kullanılmaktadır. Bu tür kölelik formlarının temelinde sömürgecilikten çok bazı ülkelerde ve bölgelerde devam eden çatışmalar, siyasi istikrarsızlık ve zorunlu yer değiştirmeler yatmaktadır. Bu nedenlere bağlı olarak ortaya çıkan zorunlu göç birçok insanın başkaları tarafından sömürülmeye karşı savunmasız hale getirmektedir. Modern kölelik hangi formda olursa olsun dünyanın her ülkesini etkileyen gizli bir suçtur. Ancak insanın insanı sömürmesi, güçlünün zayıf olana üzerinde hâkimiyet kurması hiç değişmeyen bir uygulama olarak devam etmektedir. Geleneksel kölelik formları yasaklanmış olsa da modern kölelik formları eskisinden daha tehlikeli ve etkili olarak devam etmektedir. Ülkeleri işgal edilen, kültürleri erozyona uğratılan, yer üstü ve yer altı kaynakları sömürülen, çocukları kaçırılan ve istismar edilen milletler köleleştirmeye maruz kanallar değil mi? Yoksulluğa mahkûm edilen, hayatta kalmak için, ailesi, çocukları için, bir ekmek parası için kölelik yapanlar az mı? Bilmiyorum farkında mısınız ama biraz düşününce bir şekilde biz de modern köleyiz gibi geliyor bana.